Millî Mücadele Dönemi'nde basın, halkın bilinçlendirilmesi, millî iradenin güçlendirilmesi ve kamuoyu oluşturulmasında önemli bir rol oynamıştır. Bu dönemde bazı yayın organları Millî Mücadele'yi desteklerken, bazıları ise mücadeleye karşı çıkmıştır. ÖSYM'nin KPSS ve ilgili sınavlarda farklı yıllarda bu konuyla ilgili sorular yöneltmiş olması nedeniyle, gazete ve dergilerin isimleri, çıkarıldıkları yerler ve Millî Mücadele yanlısı/karşıtı oluşları mutlaka bilinmesi gereken önemli konular arasındadır.

 

■ Milli Mücadele Yanlısı (Yararlı) Basın

Anadolu'daki direnişi halka duyuran, milli bilinci uyandıran ve bağımsızlığı savunan yayın organlarıdır.

▪︎İrade-i Milliye: Sivas Kongresi'nde çıkarılmasına karar verilen, Temsil Heyeti'nin ilk yayın organıdır.

▪︎Hâkimiyet-i Milliye: Ankara'da Temsil Heyeti tarafından çıkarılan, TBMM'nin yarı resmi yayın organıdır (Daha sonra Ulus adını almıştır).

▪︎Açıksöz: Kastamonu'da çıkarılmıştır. Ankara dışında İstiklal Marşı'mızı ilk kez yayımlayan gazetedir.

▪︎Albayrak: Erzurum Kongresi kararlarını yayımlayan, Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin yayın organıdır.

▪︎Öğüt: Afyon'da yayın hayatına başlayıp Konya ve Ankara'da devam eden, milliyetçi çizgiye sahip gazetedir.

▪︎Yeni Adana: Adana'da Fransız işgaline karşı halkı örgütleyen gazetedir.

▪︎İzmir'e Doğru: Balıkesir'de Kuva-yı Milliye hareketini destekleyen yayındır.

▪︎İstikbal: Trabzon'da Karadeniz'deki Pontus Rum faaliyetlerine karşı mücadele eden gazetedir.

▪︎Emel: Amasya'da çıkarılan milli mücadele yanlısı yayındır.

▪︎Ahali: Edirne'de Trakya-Paşaeli Cemiyeti'nin görüşlerini savunan gazetedir.

▪︎Babalık: Konya'da çıkarılan ve milli hareketi destekleyen önemli yerel gazetelerdendir.

▪︎Dertli: Bolu'da çıkarılan yerel yayındır.

▪︎Satvet-i Milliye: Üsküdar'da basılan bağımsızlık yanlısı gazetedir.

▪︎Küçük Mecmua: Ziya Gökalp tarafından Diyarbakır'da çıkarılan haftalık fikir dergisidir.

▪︎Sebilürreşad: Mehmet Akif Ersoy'un başyazarlığını yaptığı, milli mücadeleye dini ve fikri destek sağlayan dergidir.

▪︎Yeni Gün: Yunus Nadi tarafından çıkarılmıştır. Daha sonra Ankara'ya taşınarak Anadolu'da Yeni Gün adını almıştır.

▪︎Tasvir-i Efkâr: Anadolu hareketine açık destek veren önemli İstanbul gazetelerindendir.

▪︎Vakit: İşgal baskılarına rağmen milli hareke sempatisini gizlemeyen yayındır.

▪︎İkdam: Ahmet Cevdet başkanlığında çıkarılan, Anadolu'daki gelişmeleri halka aktaran gazetedir.

▪︎İleri: Celal Nuri tarafından çıkarılan ve Mustafa Kemal'in imzasız yazılarına da yer veren gazetedir.

▪︎Akşam: Necmettin Sadak önderliğinde milli hareketi destekleyen yazılar basmıştır.

▪︎Minber: Mustafa Kemal ve Fethi (Okyar) Bey tarafından Mondros sonrası İstanbul'da çıkarılan kısa ömürlü gazetedir.

▪︎Dergâh: Yahya Kemal ve Ahmet Hamdi Tanpınar gibi isimlerin yazdığı, Anadolu hareketini fikren destekleyen edebi dergidir.

 

■ Milli Mücadele Karşıtı (Zararlı) Basın

Anadolu'daki direnişi "isyan" olarak nitelendiren, İngiliz/Amerikan mandasını savunan ya da doğrudan İstanbul Hükümeti ile işgalcilerin propagandasını yapan yayın organlarıdır.

▪︎Peyam-ı Sabah: Ali Kemal'in başyazarlığını yaptığı, Mustafa Kemal ve Kuva-yı Milliye'ye en sert hakaretleri ve düşmanlığı yönelten en ünlü gazetedir.

▪︎Alemdar: Refi Cevat (Ulunay) tarafından çıkarılan, İngiliz Muhipleri Cemiyeti'nin görüşlerini savunan ve milli mücadeleye tamamen karşı olan gazetedir.

▪︎Türkçe İstanbul: Said Molla tarafından çıkarılan, İngiliz mandasını savunan zararlı yayındır.

▪︎Ümit: Tarık Mümtaz (Göktepe) tarafından yayımlanan Kurtuluş Savaşı'na ve milliyetçilere karşı çıkan dergidir.

▪︎Aydede: Refik Halit Karay tarafından çıkarılan, Kuva-yı Milliye liderlerini ve Anadolu hareketini mizahi bir dille sert şekilde eleştiren/küçümseyen dergidir.

▪︎Ferda: Adana'da çıkarılan, Fransız işgalcileriyle iş birliği yaparak milli mücadeleye karşı yayın yapan gazetedir.

▪︎İrşad: Balıkesir'de Kuva-yı Milliye'yi kötülemek amacıyla çıkarılmış zararlı yayındır.

▪︎Köylü: İzmir'in işgalinden sonra Yunan güdümüne giren ve Anadolu hareketine karşı yayın yapan gazetedir.

▪︎Selamet: Trabzon'da çıkarılan, saltanatçı ve milli mücadele karşıtı gazetedir.

▪︎Zafer: Kastamonu'da çıkarılan, Hürriyet ve İtilaf Fırkası'nı destekleyen ve Millî Mücadele karşıtı yayın yapan gazetedir. Kastamonu vilayetinin Kuvâ-yi Milliye'ye tam destek verme kararının ardından yayınını durdurmuştur.